İlk değerlendirmeye kusursuz bir dosyayla gitmen gerekmez. Neden başvurduğunu, güçlüklerin hayatını nasıl etkilediğini ve ne zamandan beri sürdüğünü birkaç örnekle anlatman görüşmeyi daha anlaşılır kılar. Hazırlığın amacı, değerlendirmeyi yapan kişiye doğru ve kullanılabilir bilgi vermektir. Tanıya o kişi karar verir.
4 dk okuma · Genel bilgilendirme. Klinik uzman incelemesi tamamlanmadı. Tanı veya kişisel tedavi önerisi değildir.
Başvuru nedenini bir paragrafta anlat
Seni değerlendirme aramaya götüren son durumu yaz. İş yerinde raporları yetiştirememek, randevuları kaçırmak veya ev sorumluluklarını sürdürememek gibi bir örnek seçebilirsin. “Çok dikkatsizim” ifadesinin yanına bunun neye yol açtığını ekle: işini, ilişkilerini veya günlük bakımını nasıl etkiledi?
Görüşmede söylemekten çekinebileceğin konuları önceden not et. Bir sorunun cevabını bilmiyorsan “hatırlamıyorum” de. Kendini olduğundan iyi ya da kötü göstermeye çalışma. İşe yarayan destekleri ve güçlü olduğun koşulları da anlat.
Türkiye’de yetişkin DEHB değerlendirmesi için bir psikiyatri polikliniğine başvurabilirsin. Kamu hastanelerinde randevuyu MHRS’nin internet sitesinden, mobil uygulamasından veya 182 numaralı hattan alabilirsin.
Çocukluk öyküsünde bildiklerini ayır
CHADD’a göre yetişkin değerlendirmesinde bugünkü işlevin yanında gelişim ve çocukluk öyküsü de incelenir. Eski karneler, öğretmen notları veya önceki değerlendirmeler varsa yanına al. Hepsini bulmayı bekleyip başvuruyu belirsiz bir tarihe erteleme; hangi belgelerin gerektiğini kliniğe sor.
Yakınlarının gözlemleri ek bilgi sağlayabilir. Kimle konuşulacağını ve hangi bilginin paylaşılacağını değerlendirmeyi yapan kişiyle konuş. Ailene ulaşamıyorsan, geçmişi iyi hatırlamıyorsan veya belge bulamıyorsan bunu açıkça söyle. Eksik öyküyü uydurma ayrıntılarla kapatma.
Sağlık ve günlük yaşam notunu ekle
Kullandığın reçeteli ilaçları, takviyeleri ve daha önce aldığın tedavileri listele. Uyku düzenini, kafein kullanımını ve varsa alkol veya madde kullanımını da görüşmede paylaş. Bu bilgiler seni yargılamak için istenmez; belirtilerin olası açıklamalarını ve tedavi kararlarını etkileyebilir.
CDC’ye göre değerlendirmede kaygı, depresyon, uyku sorunları ve öğrenme güçlükleri gibi başka durumlar da ele alınabilir. Hangi muayene ve testlerin gerektiğine kişisel öykün bakılarak karar verilir. Hazırlık için kendi başına test paketi satın alma, kullandığın ilacı da değiştirme.
Tek sayfalık hazırlık şablonu
Bu tablo klinik bir ölçek değildir. Randevuda unutmaktan çekindiğin bilgileri tek yerde toplaman için hazırlandı. Uzun bir yaşam öyküsü yerine kısa, tarihlenebilir örnekler yaz. Bir başlık sana uymuyorsa boş bırak; tabloyu bitirmek için sorun arama.
| Başlık | Kısa not |
|---|---|
| Bugünkü güçlük | Ne oluyor, nerede oluyor, sonucu ne? |
| Geçmiş | Benzer güçlüğü ilk ne zaman hatırlıyorum? |
| Sağlık bilgisi | Kullandığım ilaçlar ve daha önceki değerlendirmeler. |
| Görüşme sorusu | Başka hangi açıklamalar araştırılacak? |
Görüşmeden net bir sonraki adımla çık
Değerlendirmenin nasıl ilerleyeceğini sor: Başka görüşme olacak mı, kimden bilgi istenecek, sonucu nasıl öğreneceksin? Sana bir anket verildiyse ne zaman ve nasıl geri vereceğini not et. Anket puanı tek başına tanı anlamına gelmez; değerlendirme birden fazla kaynaktan gelen bilgiyi birlikte ele alır.
Tanı konulsa da konulmasa da yaşadığın güçlükleri konuşabilirsin. “Bu açıklama sorunlarımın hangi kısmını karşılıyor?” ve “Şimdi hangi desteği deneyeceğiz?” soruları işe yarar. Görüşmeden sonra bir sonraki randevuyu veya istenen belgeyi takvimine geçirmen ilk adım için yeterli.
Bu rehberin kaynakları
- CDC: ADHD in Adults
- NICE NG87: Tanı ve yönetim önerileri
- Diagnosis of ADHD in Adults - CHADD
- Coexisting Conditions - CHADD
- MHRS: Merkezi Hekim Randevu Sistemi
İçerik kökeni ve sınırlar
Arşiv metinleri Türkçe rehberlere dönüştürüldü. Arşiv eşlemesi, bağımsız klinik doğrulama veya her dış bağlantının güncellik kontrolü anlamına gelmez.
- 5_chadd/diagnosis_of_adhd_in_adults.md
- 5_chadd/coexisting_conditions.md